Rekompensata za koszty odzyskiwania należności z art. 10 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (Dz.U. 2023 poz. 1790) jest wyrażona w euro — 40, 70 lub 100 EUR w zależności od wartości faktury. W praktyce jednak pozew składasz w złotówkach. Pytanie, które wraca przy każdej sprawie: jaki kurs euro zastosować i z jakiego dnia?
Odpowiedź jest precyzyjnie uregulowana w ustawie, ale łatwo popełnić błąd. W tym artykule wyjaśniamy zasady przeliczania krok po kroku.
Co mówi przepis — art. 10 ust. 1a
Art. 10 ust. 1a ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych stanowi wprost:
Równowartość kwoty rekompensaty, o której mowa w ust. 1, jest ustalana przy zastosowaniu średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne.
Kluczowe są tu trzy elementy:
- Średni kurs euro NBP — chodzi o kurs z tabeli A, publikowanej codziennie na stronie nbp.pl.
- Ostatni dzień roboczy miesiąca — nie ostatni dzień kalendarzowy, lecz ostatni dzień, w którym NBP opublikował tabelę kursów (czyli dzień roboczy).
- Miesiąc poprzedzający miesiąc wymagalności — wymagalność to termin płatności faktury. Jeśli faktura ma termin płatności w marcu, to stosujesz kurs z ostatniego dnia roboczego lutego.
Przykład krok po kroku
Załóżmy, że wystawiłeś fakturę na 8 000 zł brutto z terminem płatności 15 marca 2025 r. Kontrahent zapłacił dopiero 20 maja 2025 r.
Krok 1: Ustal próg rekompensaty. Wartość świadczenia to 8 000 zł — mieści się w przedziale powyżej 5 000 zł i poniżej 50 000 zł, więc rekompensata wynosi 70 EUR (art. 10 ust. 1 pkt 2). Więcej o progach przeczytasz w artykule 40, 70 czy 100 EUR — jak ustalić wysokość rekompensaty?
Krok 2: Ustal datę kursu. Świadczenie stało się wymagalne w marcu 2025 r. Miesiąc poprzedzający to luty 2025 r. Ostatni dzień roboczy lutego 2025 r. to 28 lutego (piątek). Szukasz średniego kursu euro NBP z 28 lutego 2025 r.
Krok 3: Sprawdź kurs. Średni kurs EUR/PLN z tabeli A NBP z 28 lutego 2025 r. wynosił 4,1575 zł.
Krok 4: Przelicz. 70 EUR × 4,1575 = 291,03 zł — tyle wynosi Twoja rekompensata w złotówkach.
Tak właśnie obliczył rekompensatę Sąd Rejonowy w Grudziądzu w wyroku z 24 października 2025 r. (sygn. I C 998/25) — 40 EUR × 4,1575 = 166,30 zł dla faktury wymagalnej w marcu 2025 r.
Częsty błąd: kurs z dnia wymagalności zamiast z miesiąca poprzedzającego
Wielu przedsiębiorców (a czasem nawet pełnomocnicy) stosuje kurs z dnia wymagalności faktury albo z dnia wniesienia pozwu. To błąd, który może skutkować częściowym oddaleniem powództwa.
Art. 10 ust. 1a jest jednoznaczny — liczy się kurs z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc wymagalności. Sądy konsekwentnie stosują tę zasadę. Przykładowo Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku z 18 września 2025 r. (sygn. I C 986/24) prawidłowo przeliczył 70 EUR po kursie 4,6806 zł z 30 czerwca 2022 r. — dla faktury wymagalnej w lipcu 2022 r.
Wiele faktur — wiele kursów
Jeśli dochodzisz rekompensat od kilku faktur z różnymi terminami płatności, to dla każdej faktury stosujesz inny kurs — odpowiedni dla miesiąca wymagalności danej faktury.
Sąd Rejonowy w Grudziądzu (sygn. I C 998/25) rozliczył to modelowo:
- Faktura wymagalna w marcu 2025 r. — kurs z 28 lutego 2025 r. (4,1575 zł) — rekompensata: 166,30 zł
- Faktury wymagalne w kwietniu 2025 r. — kurs z 31 marca 2025 r. (4,1839 zł) — rekompensata: 5 × 167,36 zł = 836,78 zł
Nie można uśrednić kursu ani zastosować jednego kursu do wszystkich faktur. Każda faktura to osobna transakcja handlowa, a więc osobna rekompensata z osobnym kursem przeliczeniowym. O zasadzie „jedna faktura = jedna rekompensata” pisaliśmy szerzej w artykule o orzeczeniach TSUE C-370/21 i C-78/22.
Gdzie sprawdzić kurs?
Średnie kursy euro NBP (tabela A) znajdziesz w archiwum na stronie Narodowego Banku Polskiego: nbp.pl — archiwum kursów. Możesz też skorzystać z API NBP, które zwraca kurs dla konkretnej daty:
https://api.nbp.pl/api/exchangerates/rates/a/eur/RRRR-MM-DD/?format=json
Wystarczy podmienić datę na ostatni dzień roboczy odpowiedniego miesiąca.
Rekompensata a odsetki — różne zasady przeliczania
Warto pamiętać, że rekompensata i odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych to dwa odrębne roszczenia. Odsetki oblicza się w złotówkach (od kwoty faktury w PLN, według stopy referencyjnej NBP + 10 p.p.), natomiast rekompensata wymaga przeliczenia z euro po kursie opisanym powyżej. Oba roszczenia przysługują niezależnie od siebie — nawet jeśli kontrahent w końcu zapłacił fakturę.
Podsumowanie
Przeliczenie rekompensaty z euro na złotówki nie jest skomplikowane, ale wymaga precyzji. Zasada jest jedna: stosujesz średni kurs euro NBP z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym faktura stała się wymagalna (art. 10 ust. 1a u.p.n.o.). Dla każdej faktury z innym terminem płatności — osobny kurs. Błąd w kursie oznacza błąd w kwocie pozwu, a to niepotrzebne komplikacje procesowe.
Jeśli dochodzisz rekompensat od wielu faktur, warto zlecić obliczenia komuś, kto zautomatyzował ten proces. Więcej o całym mechanizmie rekompensat znajdziesz w naszym kompletnym przewodniku po rekompensatach B2B.
Masz faktury zapłacone po terminie? Sprawdź ile możesz odzyskać — bezpłatna analiza na rekompensa.pl