Szpital nie płaci za dostarczone leki, sprzęt medyczny ani środki dezynfekcyjne. Powołuje się na niedofinansowanie przez NFZ, dobrą wiarę i zasady współżycia społecznego. Tymczasem prawo jest jednoznaczne: podmiot leczniczy będący podmiotem publicznym podlega ustawie o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych — i od każdej nieopłaconej faktury należy się rekompensata z art. 10. Oto co musisz wiedzieć jako dostawca.
Specyfika sektora: art. 8 u.p.n.o. zamiast art. 7
Szpitale i inne podmioty lecznicze będące podmiotami publicznymi (art. 4 Prawa zamówień publicznych) podlegają art. 8 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (Dz.U. 2023 poz. 1790; dalej: u.p.n.o.), a nie art. 7 stosowanemu w obrocie czysto komercyjnym. Różnice są następujące:
- Termin zapłaty: dla podmiotu leczniczego — maksymalnie 60 dni od doręczenia faktury (art. 8 ust. 2 u.p.n.o.); dla innych podmiotów publicznych — 30 dni.
- Stopa odsetek: stopa referencyjna NBP + 8 punktów procentowych (art. 4 pkt 3 lit. a u.p.n.o.); dla podmiotów niepublicznych — NBP + 10 pp.
- Rekompensata z art. 10 ust. 1 u.p.n.o.: taka sama jak w całym obrocie B2B — 40, 70 lub 100 EUR od każdej faktury, zależnie od jej wartości brutto.
Szpital publiczny ma trochę więcej czasu na zapłatę niż typowy kontrahent. Gdy ten czas minie — skutki są identyczne jak w każdej innej transakcji handlowej.
40, 70 lub 100 EUR od każdej nieopłaconej faktury
Na podstawie art. 10 ust. 1 u.p.n.o.:
- 40 EUR — faktura do 5 000 zł,
- 70 EUR — faktura od 5 000 do 50 000 zł,
- 100 EUR — faktura od 50 000 zł.
Przeliczenie na PLN: kurs średni NBP z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc wymagalności faktury (art. 10 ust. 1a u.p.n.o.). Rekompensata powstaje z mocy prawa, bez wezwania, z dniem nabycia prawa do odsetek — potwierdza to uchwała SN z 11 grudnia 2015 r. (sygn. III CZP 94/15).
Przy regularnych dostawach do szpitali — leki, materiały jednorazowe, odczynniki, sprzęt — generują się dziesiątki faktur miesięcznie. Każda faktura to odrębna transakcja handlowa i odrębne roszczenie o rekompensatę. Sądy potwierdzają tę zasadę konsekwentnie.
Argument niedofinansowania nie zwalnia ze zobowiązań — co mówią sądy
Standardowa linia obrony szpitali publicznych jest dobrze znana sądom: Jesteśmy szpitalem, nie mamy środków z NFZ, opóźnienia są niezależne od nas, żądanie rekompensaty to nadużycie prawa (art. 5 KC).
Sądy — w tym orzekające w 2025 i 2026 r. — tę linię obrony konsekwentnie odrzucają.
W wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 25 marca 2026 r. (sygn. I C 71/25) sąd zasądził od szpitala pełną kwotę należności ponad 247 000 zł wraz z odsetkami i rekompensatą. W uzasadnieniu stwierdził wprost: Argument, że dłużnik publiczny nie ma środków, nie stanowi przesłanki uchylającej odpowiedzialność kontraktową ani nie eliminuje skutków opóźnienia przewidzianych w ustawie. Sąd zaznaczył, że gdyby rację miał szpital co do niewystarczającego finansowania — rozwiązaniem jest interwencja legislacyjna, nie arbitralne uchylanie się od płatności wobec dostawców. Powołanie art. 5 KC przez szpital oceniono samo w sobie jako przejaw nadużywania tego zarzutu.
Analogicznie orzekł SO w Warszawie w wyroku z 6 listopada 2025 r. (sygn. I C 684/25), zasądzając od szpitala 277 157,93 zł (w tym 304,44 zł tytułem rekompensaty 70 EUR). Sąd podkreślił: gdyby ustawodawca chciał wyłączyć szpitale publiczne spod działania art. 10, znalazłoby to wyraz bezpośrednio w treści ustawy.
W szerszym kontekście — zakaz oddalania rekompensat z art. 10 przez odwołanie do zasad współżycia społecznego wynika wprost z wyroku TSUE C-279/23 z 13 marca 2025 r.
Zakaz cesji wierzytelności wobec SPZOZ — praktyczna pułapka
Art. 54 ust. 5 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U. 2025 poz. 450) wymaga zgody podmiotu tworzącego szpital na każdą czynność mającą na celu zmianę wierzyciela samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej (SPZOZ). Czynność bez tej zgody jest nieważna (art. 54 ust. 6 u.d.l.).
W praktyce: faktoring, subpartycypacja i podobne umowy z podmiotami finansującymi wierzytelności wobec SPZOZ mogą być nieważne. Co istotne — nieważność nie zwalnia szpitala z długu. Wierzytelność pozostaje przy pierwotnym wierzycielu i to on ma legitymację do pozwu. Potwierdza to SO Warszawa w sprawie I C 684/25: nawet jeśli dostawca korzystał z finansowania zewnętrznego, nieważność umowy o finansowanie oznacza, że pozostaje wierzycielem szpitala i powództwo jest uzasadnione.
Odrębna kwestia: art. 10 ust. 4 u.p.n.o. zakazuje cesji samej rekompensaty we wszystkich sektorach — niezależnie od tego, czy dłużnikiem jest szpital, czy prywatna spółka.
Dokumentacja i droga sądowa
Postępowanie dowodowe w sporach ze szpitalami nie różni się zasadniczo od innych spraw o rekompensatę B2B. Kluczowe dokumenty: umowa (zazwyczaj zawarta w trybie zamówień publicznych) lub zamówienie, faktury VAT z terminami płatności, dowody doręczenia faktur (ZPO, kurier, KSeF), wyciągi bankowe potwierdzające brak zapłaty lub faktyczną datę wpływu środków, wezwanie do zapłaty z potwierdzeniem nadania (wymóg art. 187 § 1 pkt 3 KPC).
Sprawy przeciwko szpitalom publicznym trafiają zazwyczaj do wydziałów cywilnych sądów okręgowych. Szpitale w zasadzie zawsze wnoszą sprzeciw od nakazu zapłaty — ale argumenty są znane sądom i odrzucane. Ważna uwaga procesowa: obowiązuje rygor art. 458⁵ § 1 KPC (postępowanie gospodarcze) — wszystkie dowody należy powołać już w pozwie, pod rygorem pominięcia.
Podsumowanie
Jeśli dostarczasz leki, sprzęt medyczny, materiały jednorazowe, środki dezynfekcyjne lub usługi do szpitala czy innego podmiotu leczniczego — masz pełne prawo do rekompensat z art. 10 u.p.n.o. od każdej faktury zapłaconej po terminie. Specyfika sektora (dłuższy limit terminu — 60 dni, nieco niższe odsetki — NBP+8pp) nie uchyla tego uprawnienia.
Argument o niedofinansowaniu NFZ sądy traktują jako nieskuteczną próbę uchylenia się od odpowiedzialności. Dostawca, który terminowo wykonał swoje zobowiązanie, ma prawo oczekiwać terminowej zapłaty — i dochodzić ustawowych konsekwencji jej braku.
Masz faktury od szpitala lub innego podmiotu publicznego zapłacone po terminie? Sprawdź ile możesz odzyskać — bezpłatna analiza na rekompensa.pl.