Sąd Najwyższy wydał 10 czerwca 2026 r. uchwałę, która rozstrzyga jeden z praktycznych dylematów przy konstruowaniu pozwu o rekompensatę za opóźnienie w płatności B2B. Odpowiedź jest jednoznaczna: rekompensata z art. 10 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych wlicza się do wartości przedmiotu sporu — nie jest kosztem żądanym obok roszczenia głównego wyłączonym z WPS na podstawie art. 20 k.p.c.
Dla przedsiębiorcy planującego pozew oznacza to wyższe koszty sądowe przy kumulacji roszczenia o zapłatę z rekompensatą, ale też — co ważne — spójność z utrwaloną linią orzeczniczą o samoistności tego roszczenia.
Na czym polega wartość przedmiotu sporu i dlaczego ma znaczenie
Wartość przedmiotu sporu (WPS) to suma pieniężna, od której zależy kilka kluczowych kwestii procesowych. Opłata sądowa przy roszczeniach majątkowych wynosi co do zasady 5% WPS (art. 13 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych), jednak nie mniej niż 30 zł i nie więcej niż 200 000 zł. Właściwość rzeczowa sądu — sprawy gospodarcze o wartości powyżej 100 000 zł rozpatruje sąd okręgowy, poniżej — rejonowy (art. 17 pkt 4 k.p.c.). Stawki wynagrodzenia pełnomocnika rosną wraz z WPS. Prawidłowe ustalenie WPS bezpośrednio przekłada się na koszty postępowania po obu stronach.
Art. 20 k.p.c. i spór o kwalifikację rekompensaty
Przepis art. 20 k.p.c. stanowi: Do wartości przedmiotu sporu nie wlicza się odsetek, pożytków i kosztów, żądanych obok roszczenia głównego. Chodzi o należności o charakterze ubocznym, akcesoria wobec roszczenia głównego — klasycznym przykładem są odsetki za opóźnienie.
W praktyce pojawiło się pytanie, jak zakwalifikować rekompensatę z art. 10 u.p.n.o.t.h., gdy wierzyciel dochodzi jej jednocześnie z roszczeniem głównym (należnością z faktury). Ustawa nazywa ją rekompensatą za koszty odzyskiwania należności. Sama nazwa sugeruje koszty — co mogło prowadzić do wniosku, że podlega wyłączeniu z WPS na podstawie art. 20 k.p.c., tak jak odsetki. Część sądów rejonowych traktowała rekompensatę jako pozycję wyłączoną z WPS — co obniżało opłatę od pozwu, ale zarazem mogło prowadzić do zaniżenia WPS i błędnego ustalenia właściwości sądu. W lutym 2026 r. Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim (sprawa V GNc 999/25) przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne, prosząc o rozstrzygnięcie tej kwestii.
Uchwała SN z 10 czerwca 2026 r. — III CZP 6/26
Sąd Najwyższy w składzie SSN Adam Doliwa (sprawozdawca), SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk i SSN Krzysztof Wesołowski udzielił 10 czerwca 2026 r. następującej odpowiedzi: wartość zryczałtowanej rekompensaty za koszty odzyskiwania należności (art. 10 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych), dochodzonej obok roszczenia głównego wynikającego z transakcji handlowej, podlega zaliczeniu do wartości przedmiotu sporu.
Rekompensata nie jest kosztem żądanym obok roszczenia głównego w rozumieniu art. 20 k.p.c. Mimo że w nazwie ustawowej pojawia się słowo koszty, SN traktuje ją jako samodzielne roszczenie wchodzące do WPS — nie jako uboczną należność wyłączoną z podstawy obliczenia opłaty sądowej.
Uwaga: w chwili publikacji pełny tekst uzasadnienia nie jest jeszcze dostępny w publicznej bazie Sądu Najwyższego. Teza pochodzi z komunikatu BIP SN z 10.06.2026 r.
Co to oznacza w praktyce — dwa scenariusze
Scenariusz 1: pozywasz o należność główną i rekompensatę jednocześnie
Jeżeli kontrahent nie zapłacił faktury i dochodzisz jednocześnie kwoty z faktury oraz rekompensaty 40/70/100 EUR — obie pozycje sumują się w WPS. Przykład: faktura na 90 000 zł i rekompensata 40 EUR (ok. 170 zł) = WPS przekraczający 90 000 zł, opłata liczona od sumy. Przy wielu fakturach efekt skumulowany może być istotny. Jeśli suma faktur zbliżała się do progu 100 000 zł, doliczona rekompensata może przenieść sprawę do właściwości sądu okręgowego — co przekłada się zarówno na wyższe koszty, jak i inny tok postępowania.
Scenariusz 2: kontrahent zapłacił z opóźnieniem — pozywasz o samą rekompensatę
To najczęstszy scenariusz w masowym dochodzeniu rekompensat. Należność główna została uregulowana (choćby z opóźnieniem) — wierzyciel pozywa wyłącznie o rekompensatę. W tej sytuacji rekompensata jest roszczeniem głównym, a uchwała III CZP 6/26 nie zmienia nic w rachunku: WPS wyznacza ona sama, bo nie ma roszczenia głównego obok którego byłaby dochodzona. Uchwała potwierdza tu spójność z dotychczasową linią o samoistności roszczenia.
Samoistność roszczenia — kontekst wcześniejszych uchwał SN
Uchwała III CZP 6/26 wpisuje się w konsekwentną linię Sądu Najwyższego o samoistnym charakterze rekompensaty z art. 10. Uchwała III CZP 37/20 z 30 września 2021 r. przesądziła, że rekompensata przedawnia się w terminie 3-letnim z art. 118 k.c. (nie w 2-letnim z art. 554 k.c. dla umów sprzedaży), bo jest samoistnym roszczeniem ustawowym, nie akcesoryjnym wobec umowy. Wyrok II CSKP 895/22 z 12 maja 2023 r. potwierdził, że roszczenie powstaje samodzielnie ex lege z chwilą opóźnienia, niezależnie od umowy i niezależnie od tego, czy wierzyciel faktycznie poniósł koszty windykacji.
Uchwała z 10 czerwca 2026 r. zamyka kolejny front sporów — o kwalifikację procesową. Rekompensata jest samodzielna nie tylko materialnie (przedawnienie, samoistność roszczenia), ale też formalnie — w rozumieniu przepisów o wartości przedmiotu sporu.
Podsumowanie — co zapamiętać przed złożeniem pozwu
Jeżeli w pozwie łączysz roszczenie o zapłatę faktury z rekompensatą art. 10, dolicz rekompensatę do WPS przy obliczaniu opłaty sądowej i ustalaniu właściwości sądu. Błędne zaniżenie WPS może skutkować wezwaniem do uzupełnienia opłaty lub — w skrajnym przypadku — zarzutem niewłaściwości sądu.
Przy dochodzeniu wyłącznie rekompensaty (najczęstszy przypadek po dobrowolnej zapłacie z opóźnieniem) uchwała potwierdza istniejący stan rzeczy: rekompensata wyznacza WPS samodzielnie, jako jedyne roszczenie w sprawie.
Masz faktury zapłacone po terminie? Sprawdź ile możesz odzyskać — bezpłatna analiza na rekompensa.pl.