Wniosek o wyjawienie majątku dłużnika składasz do sądu właściwości ogólnej dłużnika, gdy egzekucja komornicza nie przynosi efektu albo dłużnik nie ma znanego majątku. Sąd zobowiązuje go wtedy do złożenia — pod przyrzeczeniem i odpowiedzialnością karną za fałszywe oświadczenie — wykazu majątku, wierzytelności i innych praw majątkowych, a w razie odmowy może zastosować grzywnę, przymusowe doprowadzenie albo areszt.
To środek stosowany na późniejszym etapie dochodzenia należności, gdy standardowe czynności komornika (zapytania do banków, ZUS, urzędu skarbowego) nie wykazały majątku wystarczającego na zaspokojenie wierzyciela.
Zanim dojdzie do tego etapu, pamiętaj, że za samo opóźnienie w płatności faktury B2B przysługuje Ci dodatkowo rekompensata 40, 70 lub 100 EUR z art. 10 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych — niezależnie od tego, jak długo trwa i jak zakończy się egzekucja głównej należności.
Kiedy możesz żądać wyjawienia majątku dłużnika?
Art. 913 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego przewiduje dwie sytuacje w toku już wszczętej egzekucji: gdy zajęty majątek dłużnika „nie rokuje zaspokojenia” egzekwowanej należności, albo gdy wierzyciel wykaże, że w wyniku przeprowadzonej egzekucji nie uzyskał pełnego zaspokojenia.
Art. 913 § 2 KPC pozwala pójść o krok dalej i żądać wyjawienia majątku jeszcze przed wszczęciem egzekucji, jeśli zajdzie jedna z dwóch okoliczności:
- wierzyciel uprawdopodobni, że nie uzyska pełnego zaspokojenia ze znanego mu majątku dłużnika ani z przypadających mu świadczeń periodycznych za okres sześciu miesięcy (art. 913 § 2 pkt 1 KPC);
- wierzyciel ma już tytuł wykonawczy, wezwał dłużnika do zapłaty listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, a dłużnik nie spełnił świadczenia w terminie 14 dni od doręczenia wezwania (art. 913 § 2 pkt 2 KPC).
Druga ścieżka jest w praktyce najczęściej wykorzystywana przez wierzyciela B2B, który dysponuje już nakazem zapłaty lub wyrokiem — nie musi czekać na bezskuteczną egzekucję komorniczą, wystarczy formalne wezwanie do zapłaty i 14 dni bezczynności dłużnika.
Gdzie złożyć wniosek i co do niego dołączyć?
Wniosek o nakazanie dłużnikowi wyjawienia majątku składa się w sądzie właściwości ogólnej dłużnika — nie do komornika i nie do sądu, który nadał klauzulę wykonalności (art. 914 § 1 KPC). Do wniosku należy dołączyć odpis protokołu zajęcia (gdy egzekucja już trwa) albo — jeśli wniosek składany jest przed jej wszczęciem — tytuł wykonawczy oraz dowód wezwania dłużnika do zapłaty (art. 914 § 2 KPC).
Sąd rozpoznaje wniosek po wezwaniu i wysłuchaniu stron, jeśli się stawią, a wykaz i przyrzeczenie odbiera niezwłocznie — z możliwością wyznaczenia dłużnikowi dodatkowego, maksymalnie tygodniowego terminu w uzasadnionych przypadkach (art. 915 § 1–2 KPC). Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie, które nie wstrzymuje jednak wykonania postanowienia o wyjawieniu majątku (art. 915 § 3 KPC).
Ile kosztuje wniosek o wyjawienie majątku dłużnika?
Opłata jest stała i wynosi 200 zł, niezależnie od wysokości egzekwowanej należności — pobiera ją sąd na podstawie art. 70 pkt 5 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Przykład: masz tytuł wykonawczy na 15 000 zł, komornik zajął rachunek dłużnika, ale zajęcie pokryło tylko część długu, a dalsze poszukiwania majątku (banki, ZUS, urząd skarbowy) nie przyniosły efektu — opłata od wniosku o wyjawienie majątku i tak wynosi 200 zł, tak jak przy długu 150 000 zł.
Co grozi dłużnikowi, który nie stawi się lub odmówi złożenia wykazu?
Jeśli dłużnik bez usprawiedliwionej przyczyny nie stawi się w sądzie, odmówi złożenia wykazu, odpowiedzi na pytanie albo złożenia przyrzeczenia, sąd może go ukarać grzywną, nakazać przymusowe doprowadzenie, a nawet zastosować areszt nieprzekraczający miesiąca (art. 916 § 1 KPC). Gdy dłużnikiem jest spółka lub inna jednostka organizacyjna, środkom przymusu podlegają osoby uprawnione do działania w jej imieniu — czyli np. członkowie zarządu (art. 916 § 3 KPC).
Nawet po zastosowaniu środków przymusu dłużnik może w każdej chwili złożyć wykaz i przyrzeczenie — a jeśli zastosowano wobec niego areszt, może żądać stawienia przed sądem właśnie w tym celu (art. 917 § 1 KPC).
Czy można żądać wyjawienia majątku więcej niż raz?
Tak. Jeśli od złożenia przyrzeczenia albo wyczerpania środków przymusu upłynął rok, dłużnik jest obowiązany złożyć nowy wykaz i przyrzeczenie na żądanie tego samego lub innego wierzyciela (art. 9181 KPC). To ma znaczenie, gdy sytuacja majątkowa dłużnika mogła się zmienić, a wcześniejszy wykaz nie doprowadził do realnego zaspokojenia.
Czy wyjawienie majątku obejmuje też rachunki bankowe?
Przepisy o wyjawieniu majątku (art. 913–917, 919 i 920 KPC) stosuje się odpowiednio do wyjawienia przez dłużnika stanu oszczędności na rachunkach bankowych, gdy wierzyciel żąda wydania książeczki oszczędnościowej lub innego dowodu posiadania wkładu (art. 9201 § 1 KPC). Dłużnik musi wtedy podać, czy i jakie oszczędności ma na rachunku oraz w jakim banku — a uchylenie się od tego obowiązku pociąga te same skutki, co odmowa złożenia wykazu (art. 9201 § 2 KPC).
Co dalej po uzyskaniu wykazu majątku?
Sam wykaz majątku nie jest jeszcze zaspokojeniem długu — to informacja, którą wierzyciel przekazuje komornikowi, by ten mógł skierować egzekucję komorniczą do konkretnych, ujawnionych składników majątku. Jeśli dopiero szykujesz się do tego etapu, sprawdź wcześniej, czym różni się tytuł wykonawczy od tytułu egzekucyjnego i jak przebiega pozew o zapłatę, który do tytułu wykonawczego prowadzi.
Masz faktury zapłacone po terminie? Sprawdzimy bezpłatnie, ile możesz odzyskać — bez zobowiązań i bez opłat wstępnych. Zamów bezpłatny audyt należności.
Wolisz porozmawiać? ☎ +48 603 934 996 · ✉ kontakt@rekompensa.pl
Zobacz też: kalkulator odsetek za opóźnienie · co musi zawierać wezwanie do zapłaty · kompletny przewodnik po rekompensacie