Koszty zastępstwa procesowego to wynagrodzenie pełnomocnika, które sąd nakazuje zwrócić stronie wygrywającej proces o zapłatę — płaci je przegrywający dłużnik, nie wierzyciel. Ich wysokość nie jest umowna: wyznacza ją stawka minimalna z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, uzależniona od wartości przedmiotu sporu.
W praktyce oznacza to, że dochodząc zaległej faktury, oprócz należności głównej, odsetek i opłaty sądowej możesz odzyskać także koszt obsługi prawnej. Przy okazji, niezależnie od wyniku procesu, przysługuje Ci jeszcze zryczałtowana rekompensata 40, 70 lub 100 EUR z art. 10 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych.
Kto płaci koszty zastępstwa procesowego?
Zasadę ustala art. 98 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego: strona przegrywająca sprawę zwraca przeciwnikowi koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw, w tym wynagrodzenie pełnomocnika. Jeśli wierzyciel jest reprezentowany przez radcę prawnego, sąd zasądza mu — na podstawie art. 99 KPC — zwrot kosztów według przepisów o wynagrodzeniu adwokata, czyli tej samej stawki, jaką stosuje się do adwokatów.
Ile wynoszą stawki minimalne w 2026 roku?
Wysokość stawki reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 118). Zależy od wartości przedmiotu sprawy (§ 2 rozporządzenia):
| Wartość przedmiotu sprawy | Stawka minimalna |
|---|---|
| do 500 zł | 90 zł |
| powyżej 500 do 1 500 zł | 270 zł |
| powyżej 1 500 do 5 000 zł | 900 zł |
| powyżej 5 000 do 10 000 zł | 1 800 zł |
| powyżej 10 000 do 50 000 zł | 3 600 zł |
| powyżej 50 000 do 200 000 zł | 5 400 zł |
| powyżej 200 000 do 2 000 000 zł | 10 800 zł |
Jeżeli sprawa toczy się w postępowaniu upominawczym, elektronicznym postępowaniu upominawczym (EPU), nakazowym lub europejskim postępowaniu nakazowym — dopóki dłużnik nie wniesie skutecznie sprzeciwu ani zarzutów — stawki są niższe (§ 3 rozporządzenia): przy wartości przedmiotu sprawy do 500 zł, powyżej 500 do 1 500 zł, powyżej 1 500 do 5 000 zł i powyżej 5 000 do 10 000 zł wynoszą odpowiednio 60, 180, 600 i 1 200 zł, a powyżej 200 000 zł — 7 200 zł. Po skutecznym sprzeciwie lub zarzutach opłatę liczy się już na zasadach ogólnych z § 2.
Czy sąd może zasądzić więcej niż stawkę minimalną?
Tak, ale to wyjątek, nie reguła. Zgodnie z § 15 ust. 3 rozporządzenia sąd może podwyższyć opłatę ponad stawkę minimalną — maksymalnie do jej sześciokrotności i nie więcej niż wartość przedmiotu sprawy — jeśli uzasadnia to niezbędny nakład pracy pełnomocnika, wartość przedmiotu sprawy, wkład w wyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych albo zawiłość sprawy. W typowej windykacji faktury, bez skomplikowanego stanu faktycznego, sądy przyznają zwykle stawkę minimalną — podwyżkę trzeba wykazać wnioskiem i uzasadnieniem, zgłoszonym najpóźniej przed zamknięciem rozprawy (art. 109 § 1 KPC).
Ile realnie odzyskasz? Przykład na fakturze 8 000 zł
Załóżmy, że wierzyciel pozywa dłużnika o 8 000 zł z tytułu niezapłaconej faktury, a sprawa trafia do zwykłego postępowania (np. po sprzeciwie dłużnika od nakazu zapłaty w EPU). Wartość przedmiotu sprawy mieści się w przedziale „powyżej 5 000 do 10 000 zł”, więc:
- opłata sądowa od pozwu — 500 zł (art. 13 ust. 1 pkt 5 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych);
- koszty zastępstwa procesowego — 1 800 zł (§ 2 pkt 4 rozporządzenia, stawka ogólna);
- opłata skarbowa od pełnomocnictwa — 17 zł.
Razem 2 317 zł, które przy wygranej sąd zasądzi od dłużnika ponad samą należność główną i odsetki. Gdyby sprawa zakończyła się w EPU bez sprzeciwu, koszty zastępstwa wyniosłyby tylko 1 200 zł (§ 3 pkt 4 rozporządzenia), a opłata sądowa — dzięki obniżonej stawce dla postępowania elektronicznego — byłaby niższa niż w postępowaniu zwykłym.
Jak to się ma do rekompensaty 40, 70 lub 100 EUR z art. 10?
Koszty zastępstwa procesowego i rekompensata z art. 10 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych to dwa niezależne świadczenia. Rekompensata przysługuje z mocy prawa od dnia nabycia uprawnienia do odsetek za opóźnienie, niezależnie od tego, czy sprawa w ogóle trafi do sądu. Koszty zastępstwa procesowego są zasądzane wyłącznie w procesie — jako zwrot wydatków na pełnomocnika. Dochodząc zapłaty w sądzie, możesz żądać jednocześnie: należności głównej, odsetek, rekompensaty oraz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa.
Masz faktury zapłacone po terminie? Sprawdzimy bezpłatnie, ile możesz odzyskać — bez zobowiązań i bez opłat wstępnych. Zamów bezpłatny audyt należności.
Wolisz porozmawiać? ☎ +48 603 934 996 · ✉ kontakt@rekompensa.pl
Zobacz też: co musi zawierać wezwanie do zapłaty · pozew o zapłatę — sąd, koszty, procedura · kompletny przewodnik po rekompensacie